Böyük Qulaq

Bu qurğu səs dalğalarının parabolik səthlərdə necə fokuslandığını nümayiş etdirir. Böyük, parabola formasında hazırlanmış səth üzərinə düşən səs dalğalarını toplayaraq mərkəzi nöqtəyə yönəldir. İki belə qurğu bir-birindən 20 ilə 60 metr məsafədə yerləşdirildikdə, birində pıçıldanan sözlər digərinin fokus nöqtəsində aydın şəkildə eşidilir.

Bu effekt paraboloidin hər nöqtəsindən gələn dalğaların eyni vaxtda fokus nöqtəsinə çatması sayəsində yaranır. Səthin forması səsin yayılma istiqamətini dəyişərək onu təbii “səs toplayıcı”ya çevirir. Hətta çox zəif səslərin belə uzaq məsafədən eşidilməsi mümkün olur. Bu hadisə həm akustika, həm də dalğa optikası ilə eyni prinsiplərə əsaslanır.

Parabolik səthlərin səs toplama xüsusiyyəti qədim dövrdən məlumdur. Qədim teatrların amfiteatr quruluşu tamaşaçıların hər səsi aydın eşitməsinə imkan verirdi. XIX əsrdə parabolik güzgülərdən hərbi rabitə və səs siqnalları üçün istifadə olunmağa başlandı. Müasir dövrdə bu prinsip peyk antenalarında, radioteleskoplarda və akustik təcrübələrdə tətbiq olunur.

“Böyük Qulaq” tipli eksponatlar açıq hava elmi muzeylərində ziyarətçilərə səsin fokuslanması fenomenini əyani şəkildə hiss etdirməklə həm öyrədici, həm də əyləncəli təcrübə təqdim edir.