Səsin Səyahəti

Bu qurğu səs dalğalarının havada müəyyən, amma məhdud sürətlə hərəkətini nümayiş etdirir. Bir ucundan verilən səs siqnalı, boruların içindəki hava molekullarını titrədərək dalğa şəklində irəliləyir. Boruların uzunluğu və istiqaməti səsin çatma vaxtına və eşidilmə keyfiyyətinə təsir göstərir.

Səsin sürəti havada təxminən 343 m/san-dir, lakin temperatur və rütubət kimi amillər bu göstəricini dəyişə bilər. Qurğuya qulaq yaxınlaşdırıldıqda səsin yol boyu necə zəiflədiyi və tonunun dəyişdiyi aydın şəkildə hiss olunur. Konik çıxış hissəsi səs dalğalarını fokuslayaraq daha aydın eşidilməsini təmin edir.

Bu təcrübə səsin ani deyil, müəyyən vaxt ərzində yayıldığını əyani şəkildə göstərir. Boruların mürəkkəb quruluşu səsin müxtəlif istiqamətlərdən necə keçdiyini və qarışa bildiyini nümayiş etdirir. Akustikanı anlamaq üçün önəmli bir təcrübədir.

Səsin sürəti ilə bağlı ilk ölçmələr XVII əsrdə Qalileo Qaliley və Marin Mersen tərəfindən aparılıb. Daha dəqiq nəticələr isə 1738-ci ildə Daniel Bernulli və digər alimlərin təcrübələri ilə əldə edilib. XIX əsrdə səsin havada, suda və bərk cisimlərdə yayılma sürəti geniş şəkildə öyrənilib. Müasir “Səsin Səyahəti” tipli qurğular isə elmi sərgilərdə və açıq hava muzeylərində ziyarətçilərə bu hadisəni öz qulaqları ilə təcrübədən keçirməyə imkan yaradır.